Blog

อลังการสไตล์แห่งโลกอันไม่จีรัง อาร์ตเดโค

อลังการสไตล์แห่งโลกอันไม่จีรัง อาร์ตเดโค

15 มีนาคม 2562

ในตอนที่แล้วได้กล่าวถึง กุสตาฟ คลิ๊มต์ ศิลปินคนสำคัญของกระแสศิลปะอาร์ตนูโวไปแล้ว (อ่านเรื่องของอาร์ตนูโวได้ในเชิงอรรถศัพท์ศิลปะของบทความตอนที่แล้ว) ในตอนนี้จะขอพูดถึงงานศิลปะอีกแขนงที่เป็นเหมือนทายาทและปฏิกิริยาทางศิลปะที่เป็นคู่ตรงข้ามกับอาร์ตนูโว งานศิลปะแขนงนั้นมีชื่อว่า

อาร์ตเดโค (Art Deco)

อาคาร Chrysler นิวยอร์ก (1928-30) ออกแบบโดย วิลเลียม แวน อเลน (William Van Alen) สถาปัตยกรรมแบบอาร์ตเดโคที่มีชื่อเสียงที่สุดหลังหนึ่ง ด้วยลวดลายและโครงสร้างที่ผสมผสานลักษณะแบบกรีกและอียิปต์โบราณเข้าด้วยกัน

เป็นกระแสความเคลื่อนไหวทางศิลปะและการออกแบบซึ่งมีที่มาจากยุโรป (ปรากฏให้เห็นเป็นครั้งแรกในฝรั่งเศสหลังสงครามโลกครั้งที่ 1) ในช่วงต้นทศวรรษที่ 20 ที่แพร่หลายความนิยมและส่งอิทธิพลต่องานศิลปะและดีไซน์ทุกแขนงไปทั่วโลกในยุคนั้น ไม่ว่าจะเป็นงานทัศนศิลป์ จิตรกรรม งานออกแบบตกแต่งภายใน งานกราฟิก งานสถาปัตยกรรม งานออกแบบอุตสาหกรรม งานออกแบบแฟชั่นและเครื่องประดับ รวมถึงการออกแบบงานสร้างในภาพยนตร์ด้วยเช่นกัน

Statue of Atlas ออกแบบโดย ลี ลอว์รีย์ (Lee Lawrie),  1936–37,  หน้าอาคาร Rockefeller Center นิวยอร์ก

อาร์ต เดโค เป็นงานออกแบบที่รวมรูปแบบมาจากหลากแหล่งหลายสไตล์ อาจอ้างอิงหรือหยิบยืมแนวทางใดแนวทางหนึ่ง หรือผสมผสานหลายแนวทางเพื่อสร้างรูปแบบอันซับซ้อนหรือสัญลักษณ์แห่งยุคสมัยขึ้นมาใหม่ ไม่ว่าจะเป็น กรีก อียิปต์โบราณ โพลีนีเชียน เมโสโปเตเมีย (เนื่องจากยุคนั้นมีการค้นพบสุสานฟาโรห์ตุตันคาเมน เมืองทรอย ปอมเปอี ฯลฯ) หรือแม้แต่สไตล์จากต่างชาติอย่างเอเชีย ตะวันออกไกล แอฟริกัน หรืองานศิลปะและการตกแต่งอย่าง คิวบิสม์, บาวเฮาส์, ฟิวเจอริสม์ และ คอนสตรัคติวิสม์ เยอรมันเอ็กซ์เพรสชั่นนิสม์ และแน่นอน อาร์ตนูโว ด้วย

ลอบบี้ของอาคาร Chrysler, นิวยอร์ก (1930)

โรงละครและหอประชุม ของ Radio City Music Hall, (1932) นิวยอร์ก 

Christ the Redeemer พอล แลนดอว์สกี้ (Paul Landowski) เหนือกรุงริโอ เดอ จาเนโร บราซิล, 1922–31

The Meditation of Apollo and the Muses, 1910–12 ผลงานของอองตวน บัวเดลล์ (Antoine Bourdelle), รูปปั้นนูนต่ำบนโรงละครซองป์เอลิเซ่ ปารีส ที่เป็นตัวอย่างของงานประติมากรรมแบบอาร์ตเดโค

ลักษณะเด่นของงานออกแบบตกแต่งสไตล์อาร์ตเดโค คือการใช้เส้นโค้งและเส้นตรงเรียบง่ายแต่แข็งแรง เน้นประโยชน์ใช้สอยแบบบาวเฮาส์ และ คอนสตรัคติวิสม์ เส้นสายพวยพุ่งเปี่ยมพลังความเคลื่อนไหวแสดงความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีแบบฟิวเจอริสม์  หรือลวดลายเส้นโค้งตามแบบรูปทรงธรรมชาติที่ตัดทอนมาจากศิลปะแบบอาร์ตนูโว รูปทรงเรขาคณิตเส้นสายโค้งมนสะอาดตา สีสันสดใส รูปทรงของเครื่องจักรกล รวมถึงการนำสุ้มเสียงของจังหวะดนตรีแจ๊สเข้ามาใช้ในการออกแบบที่ได้แรงบันดาลใจมาจากจิตรกรรมแบบคิวบิสม์ของยุโรป อันเป็นต้นธารของงานออกแบบสไตล์เพรียวลม หรือ Streamline นั่นเอง อาคารสิ่งก่อสร้างที่สูงตระหง่านเหลี่ยมมุมคมกริบแบบเยอรมันเอ็กซ์เพรสชั่นนิสม์ รูปทรงสมมาตรที่แข็งแกร่งมั่นคงลวดลายแฉกรัศมีแบบคลาสสิกของกรีก ลวดลายอันวิจิตรของเครื่องทรงฟาโรห์ของอียิปต์โบราณ อักษรภาพเฮียโรกราฟฟิก ปีระมิด หรือแม้แต่ศิลปะการเคลือบเงาของญี่ปุ่น ลวดลายนามธรรมของศิลปะอนารยะของแอฟริกัน องค์ประกอบต่าง ๆ เหล่านี้ถูกนำมาใช้เกลื่อนกลาดตั้งแต่อาคาร สถาปัตยกรรม การตกแต่งภายใน รถยนต์ รถไฟ เครื่องบิน เรือเดินสมุทร ไปจนถึงเครื่องเรือน ภาชนะเครื่องใช้ เครื่องประดับ ยันเสื้อผ้าอาภรณ์หรือแม้กระทั่งรองเท้า

ตู้ที่ออกแบบโดย เอมิล-ฌาคส์ รูลมานน์ (Emile-Jacques Ruhlmann) ,1926

Incantation (1922-23) จอร์จ บาร์บิแยร์ (George Babier) ภาพสีน้ำที่แสดงแฟชั่นของเหล่าสาว ๆ Flapper ในยุคแจ๊ส

หมวกฟางถัก ปะติดลวดลายดอกไม้ โดย Kilpin Ltd.ลักษณะของเครื่องแต่งกายสไตล์อาร์ตเดโค ภาพจาก © Victoria and Albert Museum, London

วัสดุที่ใช้ส่วนใหญ่ก็จะเป็นวัสดุสมัยใหม่ที่เพิ่งถูกคิดค้นขึ้นในศตวรรษที่ 20 ที่มีความแวววาวอย่างอลูมิเนียม สแตนเลส โลหะชุบโครเมียม บาคาไลท์ ฟอร์ไมก้า กระจก คริสตัล ผ้าเลื่อมพราย ไม้ขัดเคลือบเงามันปลาบ ซึ่งให้อารมณ์ตื่นตาตื่นใจ และด้วยการพัฒนาทางเทคโนโลยีที่ทำให้ใส่สีสันเข้าไปในวัสดุต่าง ๆ อย่างง่ายดาย ยุคอาร์ตเดโคจึงกลายเป็นที่รู้จักจากสีสันที่สดใสหลายหลากที่พบเห็นได้ตั้งแต่ผ้าบุเฟอร์นิเจอร์ไปจนถึงกระจกสี โลหะชุบโครเมียมซึ่งที่ถูกคิดค้นและผลิตในระบบอุตสาหกรรมเป็นครั้งแรกในสมัยนี้กลายเป็นวัสดุหลักที่ถูกใช้ในงานดีไซน์แบบอาร์ตเดโคอย่างมาก รูปแบบที่โดดเด่นอีกประการของการตกแต่งภายในแบบอาร์ตเดโคคือการใช้พื้นไม้ปาร์เก้ขัดเงาปูทับด้วยพรมขนาดใหญ่หลากหลายลวดลายและสีสัน โคมไฟโดยส่วนใหญ่ทำจากแก้วและโครเมียม โดยมากตัวโคมมักทำเป็นรูปของสตรีทอดแขนถือดวงไฟอยู่ในมือซึ่งเป็นลักษณะที่นิยมอย่างมาก การตกแต่งสไตล์อาร์ตเดโคกลายเป็นเครื่องหมายแห่งความมั่งคั่งหรูหรา เรียบเนี๊ยบ เปี่ยมรสนิยม โดยมากมักจะใช้ตกแต่งที่อยู่อาศัยของเหล่าผู้ดีมีสตางค์ (และมีสไตล์)

การประสบความสำเร็จอย่างสูงของ อาร์ต เดโค ส่วนหนึ่งเป็นเพราะมันเป็นสไตล์ที่ปรับเปลี่ยนอย่างง่ายดาย โดยไม่ต้องมีทฤษฎีหรืออุดมการณ์รองรับ ถึงแม้ลัทธิหรือกระแสความเคลื่อนไหวทางศิลปะและการออกแบบหลายแนวทางจะมีจุดเริ่มต้นมากจากความคิดทางการเมืองหรือทางปรัชญา แต่อาร์ต เดโค มีรากฐานมาจากการตกแต่งเท่านั้น สไตล์ที่หลากหลายกระจัดกระจายของมันมีเป้าหมายเพื่อโอบอุ้มความต้องการของโลกสมัยใหม่ รับใช้ความหรูหรา เปี่ยมประโยชน์ใช้สอย และเกาะติดความเคลื่อนไหวอันไม่มีวันหยุดนิ่งของเทคโนโลยี ไม่ว่าจะเป็นเรือเดินสมุทร, ตึกระฟ้า, ยานยนต์, ดนตรีแจ๊ส และภาพยนตร์ฮอลลีวูด ทุกองคาพยพของมันถูกยึดโยงไว้ด้วยแก่นแกนอันสามัญอย่างการประดับตกแต่ง ธุรกิจการค้า ความเป็นสมัยนิยม ความเป็นปัจเจก และสัญลักษณ์ของโลกสมัยใหม่นั่นเอง

อาร์ตเดโค ได้รับความนิยมอย่างสูงช่วงปลายทศวรรษที่ 20 ในยุโรปและสหรัฐอเมริกาช่วงสมัยที่เรียกกันว่า Roaring Twenties และเป็นที่นิยมอย่างกว้างขวางต่อเนื่องมาจนถึงทศวรรษที่ 1930 และเริ่มเสื่อมความนิยมลงในช่วงต้นทศวรรษที่ 1940 แต่อย่างไรก็ตามมันก็กลับมามีความนิยมอีกครั้งในยุคทศวรรษ 1980 ที่เหล่าดีไซเนอร์และสถาปนิกกลับไปหยิบมันมาใช้เป็นแรงบันดาลใจในการทำงาน ด้วยสไตล์อันหลากหลาย อาร์ตเดโคสะท้อนความหลายหลากของโลกสมัยใหม่ แต่มากไปกว่านั้น มันตอบสนองความต้องการของมนุษย์ในด้านความสุขสันต์สำราญ และการหลีกหนีจากความเป็นจริง มนต์มายาที่รวบรวมทั้งความเป็นอดีตและอนาคตเอาไว้ด้วยกันของมันเปิดอิสระแห่งจิตนาการ ความเย้ายวน ความเฟ้อฝัน ความกลัว และความปรารถนาของผู้คนทั่วโลก แต่ในอีกแง่หนึ่งมันก็สะท้อนให้เห็นถึงความฉาบฉวยไม่จีรังและความเป็นอนิจจังอันเป็นสัจธรรมของโลกใบนี้ด้วยเช่นเดียวกัน

งานออกแบบสไตล์อาร์ตเดโคในประเทศไทยเองก็มีอยู่หลายแห่ง โดยเฉพาะอย่างยิ่งงานสถาปัตยกรรม อาทิ อนุเสาวรีย์ประชาธิไตย, อนุเสาวรีย์ชัยสมรภูมิ, ไปรษณีย์กลางบางรัก, สนามกีฬาแห่งชาติ, โรงหนังเฉลิมกรุง และ โบสถ์เซนต์โยเซฟ อำเภอบ้านโป่ง จังหวัดราชบุรี ใครผ่านไปก็ลองแวะเวียนไปเยี่ยมชมกันได้

ข้อมูล : หนังสือ : Essential Art Deco by Ghislaine Wood, Art Deco: 1910-1939 by Charlotte Benton, Tim Benton, Ghislaine Wood, Oriana Baddeley, Art Deco (World of Art) by Alastair Duncan

ภาพจาก https://goo.gl/NGtqjZ , https://goo.gl/fPpNgt, https://goo.gl/79TavM, https://goo.gl/U25RGy

เรื่องโดย ภาณุ บุญพิพัฒนาพงศ์

#WURKON #art #artdeco #visualart #painting #sculpture #architecture #interiordesign #graphicdesign #industrialdesign #fashiondesign #jewelrydesign #style #inspiration #roaringtwenties #อาร์ตเดโค #อิสระแห่งจิตนาการ #อลังการสไตล์ #แรงบันดาลใจจากงานศิลปะ

สัมผัสแรงบันดาลใจจากความคิดสร้างสรรค์แห่งการออกแบบวิถีชีวิตการทำงานยุคใหม่ได้ที่ WURKON ผู้เชี่ยวชาญในการออกแบบพื้นที่สำนักงานและพื้นที่สาธารณะสมัยใหม่www.wurkon.com

สามารถติดตามข่าวสารทุกวันได้ที่ : www.facebook.com/WURKON

สอบถามข้อมูลได้ที่ Tel : 02-005-3550 Fax : 02-005-2557

Official Line : @wurkon (มี @ ด้วย) / Twitter : @wurkon

Follow Instagram : @wurkon


Related Stories

Our VR Showroom
Address

71/15 Soi Pattanavate 12, Sukhumvit 71 Road, Prakanong-Nua, Wattana, Bangkok 10110, Thailand

Call Us
  • (66) 02-005-3550
  • (66) 097-157-8435
  • (66) 097-161-8536
Fax

(66) 02-005-2557

Opening Hours

Mon - Fri: 08:30 - 17:30